23/04/2026
Cuộc gặp gỡ khởi nguồn của cộng đồng người Việt
Lạc Long Quân, con của Kinh Dương Vương, thuộc nòi Rồng, thường gắn với miền sông nước và những yếu tố kỳ ảo. Ngài giúp dân diệt trừ yêu quái, dạy cách trồng trọt, đánh cá, mang lại cuộc sống bình yên. Nhân dân tôn kính, gọi ngài là “bố” – một cách gọi thân thuộc, gần gũi.
Trong khi đó, Âu Cơ là nàng Tiên ở phương Bắc, xinh đẹp, dịu dàng, mang vẻ thanh khiết của núi rừng. Nàng theo cha đi chu du khắp nơi, và trong một lần dừng chân ở phương Nam, cuộc kỳ ngộ đã diễn ra.
Học sinh tìm hiểu lịch sử qua sách tại Trung tâm Công nghệ, Thông tin và Thư viện, Trường Đại học Hồng Đức
Cuộc gặp giữa Lạc Long Quân và Âu Cơ không ồn ào, không thử thách, mà diễn ra một cách tự nhiên. Vừa gặp nhau, hai người đã đem lòng yêu mến. Sự gắn kết đến nhanh nhưng không gượng ép, như một sự hòa hợp tự nhiên. Lạc Long Quân đón Âu Cơ về Long Trang, hai người chung sống, tình nghĩa thuận hòa.
Trong câu chuyện, có những chi tiết mang màu sắc huyền ảo: Lạc Long Quân có thể biến hóa, có người hầu cận, âm nhạc vang đến nơi Âu Cơ đang ở; còn Âu Cơ thì e ấp, xiêu lòng trước vẻ uy nghi và tình cảm chân thành ấy. Tất cả tạo nên một không gian vừa thần thoại vừa gần gũi, khiến câu chuyện trở nên sống động.
Cuộc kỳ ngộ ấy không chỉ là sự gặp gỡ của hai con người, mà còn là sự hội tụ của hai thế giới: núi và nước, Tiên và Rồng. Từ đây, một câu chuyện lớn hơn về nguồn gốc dân tộc được mở ra.
Từ bọc trăm trứng đến sự ra đời của nước Văn Lang
Sau thời gian chung sống, Âu Cơ sinh ra một bọc trăm trứng. Bảy ngày sau, bọc trứng nở thành một trăm người con trai, khỏe mạnh, khôi ngô, lớn rất nhanh. Không cần bú mớm, các con đều tự lớn lên; ai trông thấy cũng kinh ngạc, được xem là điều khác thường.
Nhạc khí thời đại Hùng Vương - bản chụp từ tài liệu "Thời đại Hùng Vương" - Nhà xuất bản Khoa học Xã hội
Lạc Long Quân đem các con về nuôi dạy. Cuộc sống tưởng như yên ổn, nhưng rồi sự khác biệt về nguồn gốc khiến hai người khó có thể ở lâu dài cùng nhau. Lạc Long Quân vốn thuộc thủy tộc, thường lui về thủy phủ, còn Âu Cơ quen với cuộc sống trên cạn. Sự khác biệt ấy dần trở thành khoảng cách.
Một ngày, Âu Cơ đưa các con lên vùng biên giới phía Bắc, mong tìm nơi sinh sống ổn định. Tuy nhiên, tình thế không thuận lợi, mẹ con nhiều lần gọi Lạc Long Quân trở về. Trước tình cảnh đó, Lạc Long Quân xuất hiện và nói rõ: ngài thuộc giống Rồng, quen ở dưới nước; Âu Cơ thuộc giống Tiên, hợp với núi rừng. Hai giống khác nhau nên khó sống lâu dài cùng một nơi. Hai người quyết định chia con.
Năm mươi người con theo cha xuống biển, năm mươi người theo mẹ lên núi. Dẫu chia xa, họ vẫn hẹn rằng khi có việc thì giúp đỡ lẫn nhau, không quên tình nghĩa đồng bào.
Người con trưởng theo Âu Cơ ở lại đất Phong Châu, được tôn làm vua, xưng là Hùng Vương, đặt tên nước là Văn Lang. Đây được xem là nhà nước đầu tiên của người Việt. Nước Văn Lang được tổ chức thành nhiều bộ, vua đứng đầu, dưới có các Lạc hầu, Lạc tướng giúp việc cai quản. Địa bàn đất nước trải rộng: phía Đông giáp Nam Hải, phía Tây giáp Ba Thục, phía Nam giáp vùng Hồ Tôn (sau là Chiêm Thành), phía Bắc giáp Động Đình.
Góc Thư viện của Trường Đại học Hồng Đức
Dân cư sinh sống chủ yếu bằng nghề nông, trồng lúa nước, kết hợp đánh cá và săn bắt. Cuộc sống tuy còn đơn sơ nhưng đã có trật tự, có tổ chức và có sự phân công cai quản. Các chức danh trong xã hội cũng dần hình thành: con trai vua gọi là Quan Lang, con gái vua gọi là Mỵ Nương, quan văn gọi là Lạc hầu, quan võ gọi là Lạc tướng.
Những thiết chế ấy tuy còn sơ khai, nhưng đã thể hiện bước phát triển quan trọng: từ cộng đồng thị tộc chuyển sang một hình thức nhà nước có tổ chức.
Dấu ấn trong tâm thức dân tộc
Từ cuộc kỳ ngộ ban đầu đến sự ra đời của nước Văn Lang, câu chuyện Lạc Long Quân – Âu Cơ đã hình thành một mạch nối xuyên suốt: từ cuộc gặp gỡ đến cộng đồng, từ gia đình đến quốc gia.
Hình ảnh “bọc trăm trứng” trở thành biểu tượng sâu sắc của người Việt. Hai tiếng “đồng bào” không chỉ là cách gọi, mà còn là lời nhắc về một cội nguồn chung. Dù sinh sống ở miền núi hay đồng bằng, ven biển hay trung du, các cộng đồng cư dân đều được gắn kết trong một huyền thoại chung.
Trường Đại học Hồng Đức
Nhà nước Văn Lang, với các vua Hùng, vì thế không chỉ là một thực thể lịch sử sơ khai, mà còn là biểu tượng của buổi đầu dựng nước. Từ đây, ý thức về cộng đồng, về lãnh thổ và về tổ chức xã hội từng bước được hình thành và lưu truyền. Trải qua hàng nghìn năm, câu chuyện ấy vẫn được kể lại như một phần ký ức văn hóa. Mỗi lần nhắc đến Lạc Long Quân, Âu Cơ hay các vua Hùng, người Việt lại được gợi nhớ về cội nguồn của mình.
Từ một cuộc gặp gỡ, một cộng đồng dân tộc được hình thành; từ một "bọc trăm trứng", một quốc gia sơ khai ra đời. Huyền sử ấy, qua bao thế hệ, vẫn được lưu giữ trong tâm thức người Việt như một dòng mạch bền bỉ của ký ức và niềm tự hào.
Hoàng Lam