04/11/2026
Từ những trăn trở thực tiễn đến ý tưởng khởi nghiệp
Có những ý tưởng khởi nghiệp bắt đầu từ công nghệ hiện đại, những nghiên cứu chuyên sâu. Nhưng cũng có những ý tưởng được hình thành từ việc quan sát và tìm lời giải cho những vấn đề gần gũi trong đời sống. Với nhóm sinh viên Trường Đại học Hồng Đức, dự án PROTIMAX bắt đầu từ hai câu hỏi: Làm thế nào để giảm chi phí thức ăn chăn nuôi? Và liệu những phụ phẩm nông nghiệp đang bị bỏ phí có thể trở thành nguồn nguyên liệu hữu ích?
Nhóm gồm bốn thành viên: Nguyễn Thị Hằng, lớp K28 Đại học Sư phạm Ngữ văn, trưởng nhóm; Nguyễn Duy Đức, lớp K27 Đại học Sư phạm Ngữ văn; Nguyễn Phương Anh, lớp K26 Đại học Sư phạm Tiếng Anh và Vi Tuấn Anh, lớp K28 Công tác xã hội. Dù theo học những chuyên ngành khác nhau, không trực tiếp thuộc lĩnh vực nông nghiệp, các bạn vẫn gặp nhau ở tinh thần ham học hỏi, mong muốn vận dụng kiến thức và sức sáng tạo của tuổi trẻ để giải quyết những vấn đề thực tiễn.
Nhóm sinh viên Trường Đại học Hồng Đức với dự án “PROTIMAX – Giải pháp thức ăn sinh học từ sâu canxi” đạt giải Khuyến khích tại Cuộc thi “Dự án khởi nghiệp trong đoàn viên, thanh niên tỉnh Thanh Hóa năm 2026”
Trong quá trình tìm hiểu, nhóm nhận thấy một thực tế đáng suy ngẫm: thức ăn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí chăn nuôi, trong khi nguồn nguyên liệu đầu vào của ngành còn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu. Những biến động của thị trường khiến nhiều hộ chăn nuôi phải đối mặt với áp lực về giá thành và hiệu quả sản xuất.
Ở chiều ngược lại, hoạt động sản xuất nông nghiệp và chế biến thực phẩm tạo ra lượng lớn phụ phẩm hữu cơ. Rau củ thải loại, bã đậu và nhiều nguyên liệu sau chế biến nếu không được tận dụng, xử lý phù hợp có thể gây lãng phí tài nguyên và ảnh hưởng đến môi trường.
Từ việc nhận diện hai vấn đề ấy, nhóm sinh viên đặt ra hướng tiếp cận mới: thay vì coi phụ phẩm nông nghiệp đơn thuần là chất thải, tại sao không tìm cách chuyển hóa chúng thành nguồn nguyên liệu phục vụ chính hoạt động chăn nuôi?
Chia sẻ về ý tưởng hình thành dự án, Nguyễn Thị Hằng, trưởng nhóm PROTIMAX, cho biết: “Chúng em nhận thấy trong sản xuất nông nghiệp, có những nguồn phụ phẩm chưa được tận dụng hiệu quả, trong khi người chăn nuôi vẫn phải đối mặt với áp lực chi phí thức ăn. Từ đó, nhóm đặt câu hỏi liệu có thể kết nối hai vấn đề này trong một mô hình sản xuất vừa có giá trị kinh tế, vừa góp phần bảo vệ môi trường. Dù không học chuyên ngành nông nghiệp, chúng em vẫn muốn thử sức, chủ động tìm hiểu kiến thức mới để từng bước xây dựng ý tưởng thành một dự án có tính ứng dụng”.
Từ hướng tiếp cận ấy, nhóm xây dựng dự án “PROTIMAX – Giải pháp thức ăn sinh học từ sâu canxi” tham gia Cuộc thi “Dự án khởi nghiệp trong đoàn viên, thanh niên tỉnh Thanh Hóa năm 2026”. Tại vòng chung kết, nhóm đã trình bày, giới thiệu giải pháp và định hướng phát triển dự án, qua đó giành giải Khuyến khích. Kết quả là sự ghi nhận đối với nỗ lực tìm tòi, nghiên cứu và xây dựng phương án khởi nghiệp của các thành viên, đồng thời tiếp thêm động lực để nhóm tiếp tục hoàn thiện ý tưởng, hướng tới khả năng ứng dụng trong thực tiễn.
Giải pháp mà nhóm lựa chọn là khai thác đặc tính sinh học của sâu canxi, tên gọi phổ biến của ấu trùng ruồi lính đen. Loài ấu trùng này có khả năng sử dụng nhiều loại nguyên liệu hữu cơ làm thức ăn, đồng thời tạo ra nguồn sinh khối chứa protein, chất béo và các khoáng chất có giá trị đối với lĩnh vực chăn nuôi.
Từ đặc điểm đó, nhóm hình thành ý tưởng xây dựng mô hình nuôi sâu canxi bằng nguồn phụ phẩm phù hợp, sau đó thu hoạch và chế biến thành nguyên liệu thức ăn cho vật nuôi. Phần chất thải phát sinh trong quá trình nuôi cũng được định hướng tận dụng làm phân bón hữu cơ.
Điểm đáng chú ý của PROTIMAX không nằm ở việc phát hiện một loài sinh vật mới hay công nghệ chưa từng được ứng dụng, mà ở cách nhóm sinh viên tiếp cận giải pháp đã có cơ sở khoa học để xây dựng phương án khởi nghiệp phù hợp với nhu cầu sản xuất nông nghiệp.
Từ một vấn đề của nhà nông, các bạn đã nhìn thấy cơ hội kết nối giữa sản xuất, sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường. Ý tưởng ấy cũng cho thấy tinh thần chủ động tìm tòi, không tự giới hạn khả năng sáng tạo trong phạm vi ngành học của mình.
Nhóm sinh viên Trường Đại học Hồng Đức cùng các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Chung kết Cuộc thi “Dự án khởi nghiệp trong đoàn viên, thanh niên tỉnh Thanh Hóa năm 2026”
Khát vọng đưa tri thức trẻ vào phát triển nông nghiệp xanh
Không dừng lại ở việc hình thành ý tưởng, nhóm sinh viên tiếp tục xây dựng PROTIMAX thành một dự án khởi nghiệp với các nội dung về quy trình kỹ thuật, sản phẩm, thị trường, phương án tổ chức sản xuất và kế hoạch tài chính.
Theo hồ sơ dự án, mô hình được thiết kế theo nguyên lý kinh tế tuần hoàn. Phụ phẩm hữu cơ sau khi được lựa chọn và xử lý phù hợp sẽ được sử dụng làm nguồn thức ăn nuôi sâu canxi. Sau giai đoạn sinh trưởng, ấu trùng được thu hoạch, sơ chế và chế biến thành ba dòng sản phẩm chính gồm sâu tươi, sâu sấy khô và bột đạm sâu. Phần chất thải từ quá trình nuôi, thường được gọi là phân frass, được định hướng xử lý, tận dụng làm phân bón hữu cơ.
Trong phương án kỹ thuật, nhóm dự kiến thời gian nuôi ấu trùng khoảng 21 ngày trước khi thu hoạch. Quy trình còn bao gồm các khâu nhân giống, kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, vệ sinh khu nuôi và bảo quản sản phẩm. Đây là những yếu tố cần được kiểm soát để bảo đảm chất lượng nguyên liệu đầu ra cũng như khả năng vận hành ổn định của mô hình.
Với cách tiếp cận này, PROTIMAX hướng tới khai thác giá trị từ nhiều công đoạn của quá trình sản xuất, thay vì chỉ tập trung vào một sản phẩm đơn lẻ. Mô hình được kỳ vọng góp phần giảm lượng phụ phẩm hữu cơ phải thải bỏ, đồng thời tạo thêm nguồn nguyên liệu phục vụ chăn nuôi.
Từ định hướng kỹ thuật, nhóm tiếp tục nghiên cứu nhu cầu thị trường, xác định bốn nhóm khách hàng mục tiêu gồm hộ chăn nuôi gia cầm, cơ sở nuôi trồng thủy sản, trang trại quy mô lớn và nhà vườn sản xuất hữu cơ. Các dòng sản phẩm được xây dựng nhằm đáp ứng những nhu cầu khác nhau, từ bổ sung nguồn dinh dưỡng cho vật nuôi đến sử dụng phân bón hữu cơ trong canh tác.
Đáng chú ý, nhóm không chỉ quan tâm đến khả năng tạo ra sản phẩm mà còn tính toán phương án đưa sản phẩm tiếp cận người sử dụng. Hồ sơ dự án đề cập các kênh phân phối như bán hàng trực tiếp, hợp tác với đại lý thức ăn chăn nuôi và khai thác nền tảng thương mại điện tử. Cùng với đó là định hướng xây dựng thương hiệu gắn với nông nghiệp xanh và kết nối cộng đồng người chăn nuôi.
Về tài chính, nhóm dự kiến tổng vốn đầu tư ban đầu khoảng 250 triệu đồng. Theo phương án kinh doanh, doanh thu năm đầu được đặt mục tiêu đạt 650 triệu đồng, lợi nhuận sau thuế hơn 251 triệu đồng và thời gian hòa vốn khoảng 5–6 tháng. Trong kế hoạch phát triển 5 năm, nhóm kỳ vọng doanh thu đạt 5,8 tỷ đồng vào năm thứ năm. Để đưa dự án vào sản xuất và thương mại hóa, nhóm cần tiếp tục đánh giá tính khả thi của quy trình, kiểm chứng chất lượng sản phẩm, bảo đảm các yêu cầu về an toàn và đáp ứng những điều kiện liên quan đến sản xuất, kinh doanh thức ăn chăn nuôi.
Tuy nhiên, giá trị đáng ghi nhận của PROTIMAX không chỉ nằm ở những chỉ tiêu kinh tế được đặt ra. Điều đáng quan tâm hơn là cách nhóm sinh viên từng bước tiếp cận một ý tưởng khởi nghiệp: bắt đầu từ nhận diện nhu cầu, tìm hiểu cơ sở khoa học, lựa chọn giải pháp, xây dựng quy trình đến tính toán thị trường và nguồn lực thực hiện.
Nhóm sinh viên Trường Đại học Hồng Đức trình bày dự án “PROTIMAX – Giải pháp thức ăn sinh học từ sâu canxi” tại cuộc thi khởi nghiệp cấp tỉnh
Với những sinh viên đang theo học các ngành sư phạm và công tác xã hội, việc nghiên cứu một dự án liên quan đến sinh học, chăn nuôi và kinh doanh đòi hỏi sự chủ động mở rộng kiến thức ngoài chuyên ngành. Chính quá trình ấy tạo cơ hội để các thành viên rèn luyện tư duy liên ngành, kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin, làm việc nhóm, lập kế hoạch và trình bày ý tưởng.
Đó cũng là một cách học từ thực tiễn, khi kiến thức không chỉ được tiếp nhận trong giảng đường mà còn được vận dụng để nhận diện và giải quyết những vấn đề của đời sống. Qua quá trình xây dựng dự án, các bạn có điều kiện tiếp cận những yêu cầu cụ thể của hoạt động khởi nghiệp, từ tính khả thi của giải pháp đến trách nhiệm đối với sản phẩm, khách hàng và môi trường.
Nói về những điều học được trong quá trình xây dựng dự án, Nguyễn Thị Hằng chia sẻ: “Với chúng em, điều ý nghĩa nhất không chỉ là hoàn thiện một bản kế hoạch khởi nghiệp, mà còn là quá trình các thành viên cùng học hỏi, tìm hiểu những kiến thức mới và từng bước giải quyết các vấn đề đặt ra. Nhóm hiểu rằng để một ý tưởng trở thành sản phẩm có ích cần rất nhiều nỗ lực, sự kiên trì và những thử nghiệm thực tế. Chúng em mong muốn tiếp tục hoàn thiện PROTIMAX để dự án không chỉ dừng lại trên giấy, mà có cơ hội được ứng dụng, mang lại giá trị thiết thực cho người chăn nuôi và môi trường”.
Bên cạnh mục tiêu kinh tế, PROTIMAX còn thể hiện sự quan tâm của nhóm sinh viên đối với phát triển bền vững. Việc tìm kiếm giải pháp tận dụng phụ phẩm hữu cơ, tạo nguồn nguyên liệu phục vụ chăn nuôi và hướng tới giảm tác động môi trường cho thấy các bạn không chỉ nghĩ đến khả năng kinh doanh mà còn đặt câu hỏi về những giá trị dự án có thể đóng góp cho cộng đồng.
Nếu được tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai phù hợp, mô hình có thể mở ra cơ hội khai thác hiệu quả hơn nguồn phụ phẩm nông nghiệp, góp phần đa dạng hóa nguyên liệu thức ăn chăn nuôi và tạo thêm hướng phát triển kinh tế ở địa phương.
Giải Khuyến khích tại cuộc thi khởi nghiệp cấp tỉnh là dấu mốc đáng nhớ đối với bốn thành viên thực hiện PROTIMAX, đồng thời góp phần ghi nhận tinh thần chủ động nghiên cứu, sáng tạo của sinh viên Trường Đại học Hồng Đức. Từ những kiến thức được tích lũy trong giảng đường, các bạn đã mạnh dạn bước sang một lĩnh vực mới, tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề của sản xuất và đời sống.
Hành trình từ một ý tưởng khởi nghiệp đến sản phẩm được thị trường đón nhận còn cần thời gian, sự đầu tư và những bước kiểm chứng nghiêm túc. Song, từ việc nhìn thấy giá trị trong những phụ phẩm nông nghiệp tưởng chừng bị bỏ đi, nhóm sinh viên đã cho thấy một cách nghĩ tích cực: cơ hội sáng tạo có thể bắt đầu ngay từ những vấn đề gần gũi nhất.
Hơn cả một giải thưởng hay một phương án kinh doanh, PROTIMAX là câu chuyện về khát vọng của những người trẻ Trường Đại học Hồng Đức: không ngừng học hỏi, mạnh dạn bước ra khỏi giới hạn chuyên ngành, đưa tri thức vào thực tiễn và từng bước hiện thực hóa những ý tưởng có ích cho cộng đồng.
Hoàng Lam