Đại học Hồng Đức

Tên gọi Trường Đại học Hồng Đức: Lịch sử không chỉ để nhớ

28/01/2026

Không chỉ là một danh xưng hành chính, tên gọi Trường Đại học Hồng Đức hàm chứa chiều sâu lịch sử và tư tưởng giáo dục được chắt lọc từ một thời kỳ thịnh trị bậc nhất của dân tộc. Từ niên hiệu Hồng Đức dưới triều Lê sơ đến quyết định thành lập trường đại học công lập của tỉnh Thanh Hóa trong thời kỳ đổi mới, đó là sự tiếp nối mang tính định hướng giữa truyền thống hiếu học, trọng hiền tài với khát vọng xây dựng nền giáo dục đại học hiện đại, bền vững của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Thanh Hóa.

“Hồng Đức” là niên hiệu của vua Lê Thánh Tông, được sử dụng trong giai đoạn 1470 – 1497, thuộc triều Lê sơ – triều đại được nhiều nhà sử học đánh giá là đỉnh cao của nhà nước phong kiến Việt Nam thời trung đại. Đây là thời kỳ quốc gia Đại Việt đạt tới sự hoàn chỉnh về thể chế, pháp luật, giáo dục và quản trị xã hội.

Dưới thời Hồng Đức, tư tưởng trọng hiền tài, lấy giáo dục làm nền tảng trị quốc được thể chế hóa bằng một hệ thống khoa cử chặt chẽ, nghiêm cẩn; đội ngũ trí thức được coi là trụ cột của quốc gia. Sự ra đời của Quốc triều hình luật (Luật Hồng Đức) không chỉ đánh dấu một thành tựu pháp lý quan trọng, mà còn thể hiện tư duy nhân văn, tiến bộ, đặt con người trong mối quan hệ với trật tự xã hội ổn định làm trung tâm của quản trị quốc gia.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202601\Images/z7477781620968-33c7b93c62fb3b8f0cd6e103e5337c92-20260128090750-e.jpg$

Thủ tướng Võ Văn Kiệt trao Quyết định thành lập Trường Đại học Hồng Đức cho Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Mai Xuân Minh ngày 24/9/1997

Tên gọi "Hồng Đức" càng có chiều sâu khi đặt trong mối liên hệ trực tiếp với Thanh Hóa – vùng đất phát tích của triều Lê. Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo, khởi nguồn từ mảnh đất này, đã mở ra một triều đại tồn tại hơn ba thế kỷ - triều Lê trong lịch sử trung đại Việt Nam.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202601\Images/z7477781608794-5c9b1666284a8945775d736a141adec5-20260128090447-e.jpg$

Lễ ra mắt Trường Đại học Hồng Đức - Thanh Hoá vào ngày 18 tháng 1 năm 1998

Trên nền tảng đó, vua Lê Thánh Tông, được nhiều nhà sử học đánh giá là vị minh quân tiêu biểu của triều Lê – đã đưa đất nước bước vào thời kỳ cường thịnh toàn diện. Bởi vậy, “Hồng Đức” không chỉ là một mốc thời gian lịch sử, mà có thể xem là biểu tượng của trí tuệ, kỷ cương, giáo dục và bản lĩnh quốc gia, gắn liền với truyền thống hiếu học và tinh thần tự cường của xứ Thanh.

Ngày 24/9/1997, Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt đã ký Quyết định số 797/QĐ-TTg thành lập Trường Đại học Hồng Đức trên cơ sở sáp nhập các trường cao đẳng, trung học chuyên nghiệp của tỉnh Thanh Hóa.

Quyết định này được ban hành trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công cuộc đổi mới, khẳng định giáo dục – đào tạo là quốc sách hàng đầu, đồng thời đặt ra yêu cầu xây dựng các trung tâm đào tạo đại học mạnh tại những địa phương giàu truyền thống lịch sử – văn hóa.

Việc lựa chọn tên gọi “Hồng Đức” cho một trường đại học công lập vì thế không chỉ thể hiện sự trân trọng quá khứ, mà có thể xem như một tuyên ngôn phát triển: xây dựng một cơ sở giáo dục đại học dựa trên nền tảng trí tuệ, kỷ cương học thuật, tinh thần khai phóng và phụng sự xã hội – những giá trị cốt lõi đã được khẳng định từ thời kỳ Hồng Đức trong lịch sử.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202601\Images/z7421674990608-3f7846b3d8bc84f0da1715543ed24cb8-20260128034659-e.jpg$

Trường Đại học Hồng Đức

Trong dòng chảy phát triển của giáo dục đại học Việt Nam, tên gọi Trường Đại học Hồng Đức có thể xem là mang tính chính luận lịch sử rõ rệt: đó là sự khẳng định vai trò của tri thức trong phát triển bền vững, là lời nhắc nhở thường trực về trách nhiệm của đội ngũ trí thức đối với quốc gia, dân tộc và địa phương.

Từ niên hiệu Hồng Đức của thế kỷ XV đến giảng đường đại học của thế kỷ XXI, tên trường trở thành cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa lịch sử và khát vọng tương lai. Đó không chỉ là một danh xưng, mà là một hệ giá trị, một chuẩn mực tinh thần định hướng cho sự phát triển lâu dài của Nhà trường.

Hoàng Lam