Đại học Hồng Đức

“Cạm bẫy số” nhắm vào sinh viên: Cảnh báo lừa đảo trực tuyến

23/04/2026

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, sinh viên – lực lượng năng động, thường xuyên sử dụng Internet – đang trở thành đối tượng bị các loại tội phạm công nghệ cao nhắm tới với các chiêu trò lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi. Không chỉ dừng lại ở những tin nhắn giả mạo đơn giản, các đối tượng xấu đã nâng cấp phương thức tiếp cận, đánh vào tâm lý, nhu cầu và cả những khó khăn tài chính của người trẻ. Thực tế cho thấy, chỉ một phút sơ suất, một cú click thiếu kiểm soát có thể khiến sinh viên mất trắng số tiền tích góp, thậm chí ảnh hưởng đến quá trình học tập và cuộc sống cá nhân.

Nhận diện các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến nhắm vào sinh viên

Hiện nay, các hình thức lừa đảo trực tuyến nhắm vào sinh viên diễn ra với tần suất dày đặc và thủ đoạn ngày càng khó nhận diện. Một trong những thủ đoạn phổ biến là giả danh cơ quan chức năng, trường học hoặc ngân hàng để yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân. Sinh viên thường nhận được email, tin nhắn hoặc cuộc gọi thông báo “cập nhật dữ liệu sinh viên”, “xác minh tài khoản”, “nộp học phí online” với đường link giả mạo. Chỉ cần nhập thông tin đăng nhập hoặc mã OTP, tài khoản ngân hàng có thể bị chiếm đoạt trong tích tắc.

Bên cạnh đó, lừa đảo qua hình thức “việc nhẹ lương cao” cũng là một thủ đoạn phổ biến. Các đối tượng đăng tin tuyển dụng cộng tác viên online với mức thu nhập hấp dẫn, không yêu cầu kinh nghiệm. Ban đầu, sinh viên được giao nhiệm vụ đơn giản như “tăng tương tác”, “đặt đơn hàng ảo” và nhận được khoản tiền nhỏ để tạo niềm tin. Sau đó, chúng yêu cầu nạp tiền với lời hứa hoàn trả kèm hoa hồng cao. Khi số tiền nạp ngày càng lớn, đối tượng lập tức cắt liên lạc, gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản cho nạn nhân.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202604\Images/2k9a0910jpg-20260404101703-e.jpg$

Đồng chí Lê Văn Trung, báo cáo viên Trung ương, Phó Trưởng phòng Thông tin tổng hợp, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ Thanh Hoá, trình bày các chuyên đề thời sự tại Hội nghị báo cáo thời sự cho sinh viên năm học 2025 - 2026

Không dừng lại ở đó, hình thức lừa đảo tình cảm (romance scam) cũng xâm nhập vào đời sống sinh viên. Kẻ xấu tạo dựng hình ảnh hấp dẫn trên mạng xã hội, kết bạn, trò chuyện và xây dựng mối quan hệ thân thiết. Khi đã chiếm được lòng tin, chúng đưa ra những câu chuyện khẩn cấp như tai nạn, bệnh tật hoặc “gửi quà từ nước ngoài” và yêu cầu chuyển tiền. Sự nhẹ dạ và thiếu kinh nghiệm sống khiến nhiều sinh viên trở thành nạn nhân.

Ngoài ra, các chiêu trò liên quan đến mua bán online, săn học bổng hoặc giả mạo dịch vụ vay tiền nhanh cũng ngày càng phổ biến. Những website giả có giao diện giống hệt các nền tảng uy tín, những fanpage “chạy quảng cáo” chuyên nghiệp khiến sinh viên khó phân biệt thật – giả. Một số trường hợp còn bị dụ cài đặt ứng dụng chứa mã độc, từ đó bị kiểm soát thiết bị và đánh cắp dữ liệu cá nhân.

Nhận định về tình trạng này, Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Công an tỉnh Thanh Hóa, nhấn mạnh: “Các đối tượng lừa đảo đang lợi dụng triệt để kẻ hở môi trường mạng và những hạn chế về kỹ năng số và kinh nghiệm nhận diện rủi ro của sinh viên để thực hiện hành vi phạm tội. Điều đáng lo ngại là thủ đoạn ngày càng tinh vi, có tổ chức, xuyên quốc gia. Sinh viên cần nâng cao cảnh giác, không để bị cuốn vào những kịch bản lừa đảo được dàn dựng sẵn”.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202604\Images/z7756016334757-76b353b4297296125cde9e4acfeec689-20260423053933-e.jpg$

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202604\Images/z7756016328160-b211f32e67e87d3e091c970d1c23d0f5-20260423053808-e.jpg$

Sinh viên Trường Đại học Hồng Đức được trang bị kiến thức về các hình thức lừa đảo trực tuyến, kỹ năng nhận biết, phòng vệ và quy trình xử lý khi gặp tình huống nghi ngờ

Chủ động phòng ngừa – “lá chắn” từ nhận thức và kỹ năng số

Trước thực trạng đáng báo động, việc nâng cao nhận thức và trang bị kỹ năng phòng tránh là yếu tố then chốt giúp sinh viên tự bảo vệ mình. Trước hết, mỗi sinh viên cần hiểu rằng không có “miếng bánh miễn phí” trên không gian mạng. Những lời mời gọi hấp dẫn về tài chính, học bổng hay việc làm đều cần được kiểm chứng kỹ lưỡng trước khi tin tưởng.

Nguyên tắc quan trọng là tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân nhạy cảm như số căn cước công dân, tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai dưới mọi hình thức. Các cơ quan, tổ chức uy tín không bao giờ yêu cầu cung cấp thông tin này qua tin nhắn hoặc cuộc gọi. Khi nhận được thông báo liên quan đến học phí, học bổng hoặc giấy tờ, sinh viên cần kiểm tra trực tiếp qua website chính thức của nhà trường hoặc liên hệ với các đơn vị chức năng để xác minh.

Bên cạnh đó, việc sử dụng mật khẩu mạnh và kích hoạt xác thực hai yếu tố (2FA) cho các tài khoản quan trọng là biện pháp cần thiết. Sinh viên cũng nên thường xuyên cập nhật phần mềm, tránh cài đặt ứng dụng từ nguồn không rõ ràng để hạn chế nguy cơ bị cài mã độc.

Đối với các lời mời việc làm online, cần tìm hiểu kỹ thông tin về nhà tuyển dụng, không tham gia các công việc yêu cầu nạp tiền trước. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường như yêu cầu chuyển tiền nhiều lần, thay đổi phương thức liên lạc liên tục, cần dừng ngay và thông báo cho cơ quan chức năng.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202604\Images/dsc03213-2jpg-20260416103742-e.jpg$

PGS.TS. Lê Hoằng Bá Huyền, Bí thư Đảng uỷ, Hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức chia sẻ, lồng ghép nội dung trang bị kỹ năng thực tiễn cho sinh viên tại Hội nghị đối thoại với sinh viên

Ngoài ra, việc nâng cao “miễn dịch thông tin” cũng rất quan trọng. Sinh viên cần rèn luyện khả năng nhận diện tin giả, kiểm chứng nguồn tin và không chia sẻ những thông tin chưa được xác thực. Các trường đại học, tổ chức đoàn – hội cần tăng cường tuyên truyền, tổ chức các buổi tập huấn về an toàn thông tin, góp phần trang bị kỹ năng thực tiễn cho sinh viên.

Thời gian qua, Trường Đại học Hồng Đức đã chủ động, đồng bộ triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trang bị kỹ năng phòng ngừa lừa đảo trực tuyến cho sinh viên; trong đó chú trọng tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề, lồng ghép nội dung an toàn thông tin trong tuần sinh hoạt công dân, đồng thời đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số chính thức của nhà trường.

Từ góc độ giáo dục, PGS.TS. Lê Hoằng Bá Huyền, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức, khẳng định: “Nhà trường không chỉ chú trọng đào tạo chuyên môn mà còn đặc biệt quan tâm trang bị kỹ năng sống, kỹ năng số và năng lực thích ứng cho sinh viên trong bối cảnh chuyển đổi số. Việc nâng cao nhận thức về an toàn thông tin, phòng, chống lừa đảo trực tuyến cần được xác định là một nội dung trọng tâm trong giáo dục toàn diện. Mỗi sinh viên cần chủ động rèn luyện để trở thành ‘công dân số’ có trách nhiệm, bản lĩnh và khả năng tự bảo vệ mình trên không gian mạng”.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202604\Images/1-20260416102705-e.jpg$

Toàn cảnh buổi đối thoại của PGS.TS. Lê Hoằng Bá Huyền, Bí thư Đảng uỷ, Hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức với sinh viên

Trước sự phát triển không ngừng của công nghệ, lừa đảo trực tuyến sẽ còn biến đổi với nhiều hình thức tinh vi hơn. Tuy nhiên, nếu mỗi sinh viên chủ động trang bị kiến thức, giữ vững sự tỉnh táo và cảnh giác trước mọi lời mời gọi bất thường, thì “cạm bẫy số” sẽ không còn đất để tồn tại.

Mỗi cú click đều có thể là cơ hội, nhưng cũng có thể là rủi ro. Hãy là người dùng thông minh, tỉnh táo và có trách nhiệm với chính mình. Không chỉ bảo vệ tài sản cá nhân, đó còn là cách mỗi sinh viên góp phần xây dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh – nơi tri thức được lan tỏa, thay vì trở thành mảnh đất cho những hành vi lừa đảo hoành hành.

Hoàng Lam