Đại học Hồng Đức

Thanh Hóa – 997 năm bồi đắp khí phách, trí tuệ dân tộc

05/05/2026

HDU - Trải qua 997 năm hình thành và phát triển, Thanh Hóa khẳng định là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, kiên cường trong đấu tranh, bền bỉ trong xây dựng và phát triển. Từ vùng đất “địa linh nhân kiệt”, giữ vị trí chiến lược trong tiến trình dựng nước và giữ nước, Thanh Hóa hôm nay tiếp tục bồi đắp khí phách, trí tuệ dân tộc, vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên phát triển mới.

Vùng đất phát tích của nhiều triều đại trong lịch sử dân tộc

Ngày 8/5/2026 đánh dấu 997 năm kể từ khi danh xưng Thanh Hóa được xác lập trong hệ thống hành chính của quốc gia (năm 1029, dưới triều Lý). Gần một thiên niên kỷ hình thành và phát triển không chỉ khẳng định tính ổn định, bền vững của một đơn vị hành chính, mà còn cho thấy vị trí, vai trò quan trọng của vùng đất này trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Theo Lịch sử Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa, từ thời kỳ tiền sử và sơ sử, Thanh Hóa là địa bàn cư trú của cư dân Việt cổ, gắn với nền văn hóa Đông Sơn phát triển – một trong những nền tảng quan trọng góp phần hình thành nền văn minh Việt Nam. Trải qua các thời kỳ lịch sử, Thanh Hóa luôn giữ vị trí quan trọng về chính trị, quân sự và văn hóa.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202605\Images/thanh-nha-ho-20260504041141-e.jpg$

Một góc Di sản văn hoá thế giới Thành Nhà Hồ ở xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa

Thanh Hóa cũng là vùng đất gắn với sự hình thành và phát triển của một số triều đại trong lịch sử dân tộc, tiêu biểu như triều Tiền Lê, nhà Hồ, triều Hậu Lê và các chúa Nguyễn. Các triều đại này đã có đóng góp quan trọng trong việc củng cố nền độc lập, thống nhất quốc gia và phát triển đất nước qua các thời kỳ.

Lê Hoàn (Lê Đại Hành) – vị vua sáng lập triều Tiền Lê, xuất thân từ Thanh Hóa, đã lãnh đạo cuộc kháng chiến chống quân Tống giành thắng lợi năm 981, góp phần giữ vững nền độc lập của dân tộc. Tiếp đó, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo, xuất phát từ Thanh Hóa, đã giành thắng lợi, mở ra triều Lê sơ. Những sự kiện lịch sử này thể hiện vai trò và đóng góp của vùng đất Thanh Hóa đối với tiến trình lịch sử dân tộc.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202605\Images/hinh-anh-10-20260504042400-e.jpg$

Khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh (xã Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa) là quần thể kiến trúc lịch sử tiêu biểu gắn với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và triều đại Hậu Lê

Không chỉ gắn với các sự kiện và nhân vật lịch sử tiêu biểu, Thanh Hóa còn là quê hương của nhiều danh nhân, anh hùng dân tộc, nhà văn hóa. Những giá trị truyền thống được hình thành và bồi đắp qua các thời kỳ đã góp phần tạo nên đặc trưng văn hóa và con người xứ Thanh, đồng thời đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.

“Phên dậu” vững chắc qua các thời kỳ cách mạng

Bước vào thời kỳ hiện đại, Thanh Hóa tiếp tục khẳng định vai trò chiến lược trong sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Theo Lịch sử Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa, ngày 25/6/1930, Chi bộ Đảng đầu tiên của tỉnh được thành lập tại làng Hàm Hạ (nay thuộc phường Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa). Tiếp đó, ngày 29/7/1930, Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa được thành lập, đánh dấu bước phát triển quan trọng của phong trào cách mạng địa phương. Từ đó, phong trào đấu tranh của nhân dân Thanh Hóa được đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng và từng bước phát triển vững chắc.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202605\Images/z6843467756022-3feda0f74822bb138fe3d0e99b1994ba638891438434337704-20260504035453-e.jpg$

Đình Hàm Hạ – điểm di tích gắn với sự ra đời của Chi bộ Đảng đầu tiên của Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa

Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Thanh Hóa là một trong những địa phương giành chính quyền sớm, góp phần vào thắng lợi chung của cả nước. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Thanh Hóa giữ vai trò là hậu phương quan trọng, đồng thời chi viện cho tiền tuyến, đóng góp sức người, sức của cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

Trong kháng chiến chống Mỹ, Thanh Hóa giữ vai trò là hậu phương quan trọng của miền Bắc, vừa huy động lực lượng thanh niên tham gia các lực lượng vũ trang, vừa tổ chức sản xuất, bảo đảm hậu cần phục vụ chiến trường; hàng chục vạn thanh niên lên đường nhập ngũ, hàng triệu ngày công được huy động phục vụ tiền tuyến. Tiêu biểu là chiến thắng Hàm Rồng năm 1965, góp phần bảo vệ cầu Hàm Rồng – tuyến giao thông huyết mạch, giữ vững mạch chi viện chiến lược cho chiến trường miền Nam. Hàm Rồng trở thành biểu tượng của tinh thần chiến đấu kiên cường, góp phần cùng cả nước làm nên thắng lợi chung.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202605\Images/z7789994190381-52dfeeff1cb3106cfcec0de54766a208-20260505074050-e.jpg$

Cầu Hàm Rồng ngày nay (phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa)

Vai trò “phên dậu” của Thanh Hóa được khẳng định xuyên suốt các thời kỳ cách mạng, không chỉ ở vị trí địa lý mà còn ở bản lĩnh chính trị, tinh thần cách mạng và sức mạnh đoàn kết của nhân dân. Những yếu tố đó đã góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp cách mạng của cả nước.

Phát huy truyền thống, hiện thực hóa khát vọng tỉnh kiểu mẫu

Bước vào thời kỳ đổi mới, Thanh Hóa đứng trước yêu cầu chuyển hóa các giá trị truyền thống lịch sử thành động lực phát triển. Tinh thần tự lực, tự cường được hun đúc qua nhiều thế hệ tiếp tục được phát huy, trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

Những năm gần đây, Thanh Hóa duy trì tốc độ tăng trưởng khá, quy mô kinh tế thuộc nhóm lớn của cả nước. Năm 2025, GRDP của tỉnh ước đạt khoảng 333.600 tỷ đồng, đứng đầu khu vực Bắc Trung Bộ; tốc độ tăng trưởng đạt khoảng 8,2–8,3%. Thu ngân sách nhà nước đạt trên 50 nghìn tỷ đồng, thuộc nhóm các địa phương có số thu lớn, tạo nguồn lực quan trọng cho đầu tư phát triển kinh tế – xã hội.

Động lực tăng trưởng của Thanh Hóa được hình thành từ nhiều yếu tố, trong đó Khu kinh tế Nghi Sơn giữ vai trò quan trọng – một trong những khu kinh tế trọng điểm quốc gia, tập trung nhiều dự án quy mô lớn trong lĩnh vực năng lượng, công nghiệp chế biến, chế tạo. Cùng với đó, hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội tiếp tục được đầu tư đồng bộ, từng bước hoàn thiện, nhất là hạ tầng giao thông kết nối liên vùng, tạo điều kiện thuận lợi cho thu hút đầu tư, phát triển sản xuất và mở rộng không gian kinh tế.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202605\Images/hinh-anh-9-20260504041512-e.jpeg$

Nhà máy Lọc hoá dầu Nghi Sơn (Thanh Hóa)

Trên nền tảng đó, cơ cấu kinh tế của tỉnh chuyển dịch theo hướng tích cực, tỷ trọng công nghiệp – xây dựng và dịch vụ ngày càng tăng, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung. Sự kết hợp giữa phát huy tiềm năng nội tại với chủ động hội nhập, thu hút nguồn lực đầu tư đã và đang tạo thế và lực mới cho Thanh Hóa phát triển nhanh, bền vững, hướng tới mục tiêu trở thành một cực tăng trưởng của khu vực Bắc Trung Bộ và cả nước.

Cùng với phát triển kinh tế, Thanh Hóa chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển văn hóa, bảo đảm an sinh xã hội, giữ vững quốc phòng – an ninh. Những kết quả đạt được cho thấy sự kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống trong điều kiện mới. Khát vọng xây dựng Thanh Hóa trở thành “tỉnh kiểu mẫu” – theo lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi Người về thăm Thanh Hóa (năm 1947) – đang được cụ thể hóa bằng các chủ trương, giải pháp đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Nhấn mạnh ý nghĩa của việc phát huy truyền thống lịch sử trong giai đoạn hiện nay, PGS.TS. Lê Hoằng Bá Huyền, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức nhấn mạnh, những giá trị được bồi đắp qua các thời kỳ không chỉ tạo nền tảng tinh thần mà còn trở thành động lực thúc đẩy phát triển, qua đó khơi dậy khát vọng, phát huy nội lực, đặc biệt là nguồn lực con người, góp phần để Thanh Hóa phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

$Media\1_hdu_home\FolderFunc\202601\Images/z7421672286365-72be9529d89171ed647768999a42bedd-20260128034646-e.jpg$

Trường Đại học Hồng Đức - nơi đào tạo nguồn nhân lực cho tỉnh Thanh Hóa và khu vực lân cận

Trải qua 997 năm hình thành và phát triển, Thanh Hóa đã khẳng định vị trí là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, có nhiều đóng góp quan trọng trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc. Những giá trị được hun đúc qua các thời kỳ không chỉ tạo nên bản sắc riêng của xứ Thanh mà còn góp phần bồi đắp khí phách, trí tuệ dân tộc.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, trên nền tảng truyền thống và khát vọng vươn lên, Thanh Hóa tiếp tục phát huy nội lực, tranh thủ thời cơ, tạo thế và lực mới cho phát triển nhanh, bền vững. Hành trình 997 năm không chỉ là dấu mốc của lịch sử mà còn là điểm tựa để vùng đất này vững bước trên con đường đổi mới, đóng góp ngày càng tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Hoàng Lam

Ngày 24/9/1997, Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt đã ký Quyết định số 797/QĐ-TTg thành lập Trường Đại học Hồng Đức trên cơ sở sáp nhập các trường cao đẳng, trung học chuyên nghiệp của tỉnh Thanh Hóa. Không chỉ là một danh xưng hành chính, tên gọi Trường Đại học Hồng Đức hàm chứa chiều sâu lịch sử và tư tưởng giáo dục được chắt lọc từ một thời kỳ thịnh trị bậc nhất của dân tộc. Từ niên hiệu Hồng Đức dưới triều Lê sơ đến quyết định thành lập trường đại học công lập của tỉnh Thanh Hóa trong thời kỳ đổi mới, đó là sự tiếp nối mang tính định hướng giữa truyền thống hiếu học, trọng hiền tài với khát vọng xây dựng nền giáo dục đại học hiện đại, bền vững của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Thanh Hóa. “Hồng Đức” là niên hiệu của vua Lê Thánh Tông, được sử dụng trong giai đoạn 1470 – 1497, thuộc triều Lê sơ – triều đại được nhiều nhà sử học đánh giá là đỉnh cao của nhà nước phong kiến Việt Nam thời trung đại. Đây là thời kỳ quốc gia Đại Việt đạt tới sự hoàn chỉnh về thể chế, pháp luật, giáo dục và quản trị xã hội. Dưới thời Hồng Đức, tư tưởng trọng hiền tài, lấy giáo dục làm nền tảng trị quốc được thể chế hóa bằng một hệ thống khoa cử chặt chẽ, nghiêm cẩn; đội ngũ trí thức được coi là trụ cột của quốc gia. Sự ra đời của Quốc triều hình luật (Luật Hồng Đức) không chỉ đánh dấu một thành tựu pháp lý quan trọng, mà còn thể hiện tư duy nhân văn, tiến bộ, đặt con người trong mối quan hệ với trật tự xã hội ổn định làm trung tâm của quản trị quốc gia. Tên gọi "Hồng Đức" càng có chiều sâu khi đặt trong mối liên hệ trực tiếp với Thanh Hóa – vùng đất phát tích của triều Lê. Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo, khởi nguồn từ mảnh đất này, đã mở ra một triều đại tồn tại hơn ba thế kỷ - triều Lê trong lịch sử trung đại Việt Nam. Việc lựa chọn tên gọi “Hồng Đức” cho một trường đại học công lập vì thế không chỉ thể hiện sự trân trọng quá khứ, mà có thể xem như một tuyên ngôn phát triển: xây dựng một cơ sở giáo dục đại học dựa trên nền tảng trí tuệ, kỷ cương học thuật, tinh thần khai phóng và phụng sự xã hội – những giá trị cốt lõi đã được khẳng định từ thời kỳ Hồng Đức trong lịch sử. Từ niên hiệu Hồng Đức của thế kỷ XV đến giảng đường đại học của thế kỷ XXI, tên trường trở thành cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa lịch sử và khát vọng tương lai. Đó không chỉ là một danh xưng, mà là một hệ giá trị, một chuẩn mực tinh thần định hướng cho sự phát triển lâu dài của Nhà trường.

Trường Đại học Hồng Đức là cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc UBND tỉnh Thanh Hóa, có trụ sở chính tại số 565 Quang Trung, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa. Nhà trường hiện đào tạo 7 ngành trình độ tiến sĩ, 22 ngành trình độ thạc sĩ và 40 ngành trình độ đại học, với quy mô đào tạo 12.174 sinh viên (tính đến ngày 31/12/2025). Về đội ngũ, Trường Đại học Hồng Đức có 32 phó giáo sư, 168 tiến sĩ và 209 thạc sĩ, đáp ứng yêu cầu đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực. Nhà trường đã được kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục chu kỳ 2 và có 26 chương trình đào tạo được kiểm định, bao gồm 5 chương trình thạc sĩ và 21 chương trình đại học, qua đó khẳng định nền tảng chất lượng và uy tín học thuật trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam. Cơ sở vật chất của Trường Đại học Hồng Đức được đầu tư đồng bộ với tổng diện tích đất gần 478.000 m², hệ thống giảng đường, phòng học, phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu và thư viện hiện đại; ký túc xá đáp ứng 1.800 chỗ ở cho sinh viên. Thư viện và học liệu của Nhà trường bao phủ nhiều lĩnh vực đào tạo, phục vụ hiệu quả hoạt động học tập, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo của giảng viên, sinh viên.