Tôn sư trọng đạo: Giữ giá trị cũ bằng tư duy mới

05/11/2026

“Tôn sư trọng đạo” là nét đẹp được gìn giữ qua nhiều thế hệ người Việt. Trong môi trường giáo dục ngày càng chú trọng tư duy độc lập, đối thoại và phản biện, lòng kính trọng đối với người thầy còn được thể hiện qua tinh thần học hỏi, sự chủ động và trách nhiệm của người học. Đó cũng là cách tiếp nối truyền thống bằng tư duy mới, phù hợp với yêu cầu của giáo dục hiện đại.

Truyền thống không đứng ngoài sự đổi mới

Trong truyền thống văn hóa Việt Nam, “tôn sư trọng đạo” là một giá trị tốt đẹp, thể hiện sự kính trọng đối với người thầy, tinh thần hiếu học và ý thức coi trọng tri thức, đạo lý. Qua nhiều thế hệ, người thầy góp phần định hướng tư duy, bồi dưỡng nhân cách và đồng hành cùng học trò trên hành trình trưởng thành.

Media\1_hdu_home\FolderFunc\202611\Images/1-20260416102705-e-20261105095540-e.jpg

PGS.TS. Lê Hoằng Bá Huyền, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức đối thoại trực tiếp với sinh viên năm học 2025–2026, lắng nghe, trao đổi và giải đáp các ý kiến, kiến nghị của người học

Qua những đổi thay của đời sống xã hội, truyền thống ấy tiếp tục khẳng định giá trị bền vững, đồng thời được thể hiện ngày càng phong phú trong môi trường giáo dục. Bên cạnh thái độ kính trọng, chăm chú lắng nghe và tiếp thu những điều thầy cô truyền dạy, người học còn được khuyến khích chủ động tìm kiếm tri thức, đặt câu hỏi, trao đổi và hình thành chính kiến. Trong quá trình ấy, người thầy vừa truyền đạt kiến thức, vừa định hướng, khơi gợi tư duy, tạo điều kiện để học trò khám phá và phát huy năng lực của bản thân.

Khi tri thức ngày càng rộng mở, vai trò của người thầy còn được thể hiện qua việc hướng dẫn người học tìm kiếm, kiểm chứng và đánh giá thông tin. Sự đồng hành ấy tạo thêm cơ hội để học trò phát huy tính chủ động, sáng tạo, đồng thời làm phong phú ý nghĩa của mối quan hệ thầy – trò.

Từ góc nhìn đó, “trọng đạo” không chỉ thể hiện qua thái độ kính trọng thầy cô mà còn ở tinh thần coi trọng tri thức, sự thật và những giá trị tốt đẹp. Người học biết suy nghĩ độc lập, chủ động tìm hiểu những điều chưa sáng tỏ, trao đổi trên cơ sở lập luận có căn cứ cũng là cách thể hiện sự trân trọng đối với việc học và công sức của người dạy.

Giữ gìn truyền thống “tôn sư trọng đạo” hôm nay vì thế cần gắn với việc phát huy những giá trị bền vững như lòng biết ơn, tinh thần hiếu học và ý thức sống có trách nhiệm, đồng thời khuyến khích những cách thể hiện phù hợp với môi trường giáo dục hiện đại. Trên nền tảng ấy, mối quan hệ thầy – trò tiếp tục được bồi đắp bằng sự tôn trọng, thấu hiểu và đồng hành.

Phản biện không đối lập với lòng kính trọng

Một câu hỏi mở rộng từ nội dung bài giảng, một góc nhìn khác với cách lý giải của giảng viên hay những lập luận nhằm bảo vệ quan điểm riêng của sinh viên có thể làm cho không khí lớp học thêm sôi nổi. Khi được trao đổi trên tinh thần cầu thị, tôn trọng và có cơ sở khoa học, những ý kiến ấy tạo điều kiện để các vấn đề được nhìn nhận sâu sắc, đa chiều hơn.

Bên cạnh việc tiếp thu tri thức, quá trình dạy và học còn hướng đến phát triển năng lực tư duy độc lập, khả năng vận dụng kiến thức và ý thức trách nhiệm của người học. Việc khuyến khích sinh viên chủ động tìm hiểu, kiểm chứng thông tin và tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ góp phần hình thành chính kiến, phát huy khả năng sáng tạo và nâng cao năng lực giải quyết vấn đề.

Trong môi trường đại học, trao đổi học thuật có vai trò quan trọng đối với quá trình học tập và nghiên cứu. Thông qua thảo luận, trình bày và bảo vệ quan điểm bằng lập luận khoa học, sinh viên có thêm cơ hội đào sâu vấn đề, rèn luyện khả năng đánh giá và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Sự cởi mở trong trao đổi cũng góp phần xây dựng môi trường học tập tích cực, nơi giảng viên và sinh viên cùng chia sẻ, tìm kiếm những cách tiếp cận phù hợp.

Tại Trường Đại học Hồng Đức, tinh thần lắng nghe và trao đổi hai chiều được thể hiện qua các hoạt động đối thoại giữa lãnh đạo Nhà trường với sinh viên. Thông qua những diễn đàn này, người học có cơ hội bày tỏ nguyện vọng, đề xuất ý kiến về hoạt động đào tạo và môi trường học tập; lãnh đạo Nhà trường trực tiếp trao đổi, giải đáp và tiếp nhận các kiến nghị. Đây là một trong những hình thức tăng cường sự gắn kết, thấu hiểu giữa Nhà trường với sinh viên.

Bên cạnh đó, hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp tạo điều kiện để sinh viên vận dụng kiến thức, phát triển ý tưởng và rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề. Trong quá trình thực hiện đề tài, dự án, việc trình bày, bảo vệ quan điểm và tiếp thu góp ý chuyên môn giúp người học từng bước hình thành tư duy khoa học, tinh thần cầu thị và khả năng điều chỉnh cách tiếp cận trên cơ sở thực tiễn.

Trong giảng dạy, những câu hỏi mở rộng từ bài học hoặc cách nhìn nhận khác của sinh viên có thể trở thành cơ hội để thầy và trò cùng trao đổi, làm rõ vấn đề. Sự cởi mở và tôn trọng trong thảo luận vừa khuyến khích người học chủ động tìm hiểu, vừa giúp giảng viên có thêm góc nhìn để hoàn thiện phương pháp giảng dạy.

Dẫu vậy, phản biện học thuật cần dựa trên kiến thức, chứng cứ và lập luận có cơ sở, đi cùng thái độ ứng xử đúng mực. Sự khác biệt trong nhận định có thể được làm rõ bằng trao đổi thẳng thắn, xây dựng, thay vì những đánh giá mang tính cá nhân. Khi được thực hiện trên tinh thần ấy, phản biện góp phần nâng cao chất lượng thảo luận và duy trì sự tôn trọng trong quan hệ thầy – trò.

Sự phát triển của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo mang đến nhiều thuận lợi trong việc tìm kiếm, tiếp cận thông tin, đồng thời đặt ra yêu cầu về khả năng lựa chọn, kiểm chứng và sử dụng thông tin. Vì vậy, rèn luyện tư duy phản biện còn gắn với ý thức đánh giá nguồn tin và trách nhiệm trong tiếp nhận tri thức. Trong quá trình đó, sự hướng dẫn của giảng viên có ý nghĩa quan trọng đối với việc hình thành phương pháp học tập, nghiên cứu của sinh viên.

Phản biện trên tinh thần cầu thị, biết trình bày chính kiến và lắng nghe những ý kiến khác biệt cũng là cách người học thể hiện thái độ nghiêm túc đối với tri thức và công sức của người dạy. Sự kính trọng và tư duy độc lập, khi được đặt trên nền tảng hiểu biết và trách nhiệm, có thể cùng hiện diện trong mỗi cuộc trao đổi học thuật.

Từ trách nhiệm người thầy đến sự trưởng thành của học trò

Giữ gìn và phát huy truyền thống “tôn sư trọng đạo” không chỉ gắn với thái độ của người học mà còn đặt ra yêu cầu về trách nhiệm nghề nghiệp, năng lực chuyên môn và cách ứng xử của người thầy. Trong hoạt động giáo dục, uy tín của người dạy được tạo dựng qua quá trình giảng dạy, nghiên cứu, sự công tâm trong đánh giá và thái độ ứng xử với người học.

Sự tận tâm, tinh thần cầu thị và khả năng lắng nghe của giảng viên cũng có ý nghĩa trong việc xây dựng môi trường học tập tích cực. Khi được khuyến khích trao đổi, trình bày quan điểm và tiếp nhận những góp ý mang tính xây dựng, sinh viên có thêm cơ hội rèn luyện tư duy, thái độ ứng xử và ý thức trách nhiệm. Qua đó, quan hệ thầy – trò được vun đắp bằng sự tin cậy và đồng hành.

Media\1_hdu_home\FolderFunc\202611\Images/8-20260416102708-e-20261105095558-e.jpg

Sinh viên Trường Đại học Hồng Đức chủ động bày tỏ ý kiến tại Hội nghị đối thoại trực tiếp với Hiệu trưởng, thể hiện tinh thần trao đổi cởi mở, xây dựng và trách nhiệm

Tại Trường Đại học Hồng Đức, việc nâng cao chất lượng đào tạo gắn với đổi mới phương pháp giảng dạy, phát huy tính chủ động của người học là một trong những nội dung được Nhà trường quan tâm triển khai. Thông qua hoạt động rà soát chương trình đào tạo, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và tăng cường kết nối với doanh nghiệp, Nhà trường hướng tới tạo thêm điều kiện để giảng viên đổi mới hoạt động chuyên môn, sinh viên có cơ hội vận dụng kiến thức và tiếp cận thực tiễn.

Từ góc độ quản trị đại học, việc nâng cao chất lượng đào tạo gắn với trách nhiệm của đội ngũ giảng viên và các đơn vị chuyên môn cũng được Nhà trường chú trọng. Tại Hội nghị xây dựng mục tiêu chất lượng năm học 2026–2027, PGS.TS. Lê Hoằng Bá Huyền, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức, nhấn mạnh yêu cầu triển khai công tác bảo đảm chất lượng thực chất, đồng bộ, gắn với hoạt động chuyên môn và quản trị, qua đó nâng cao trách nhiệm của các đơn vị, cán bộ, giảng viên trong thực hiện nhiệm vụ.

Trao đổi về việc phát huy truyền thống tôn sư trọng đạo trong môi trường giáo dục hiện đại, PGS.TS. Lê Hoằng Bá Huyền chia sẻ: “Bên cạnh việc truyền đạt kiến thức, người thầy cần quan tâm khơi gợi tinh thần học hỏi, khuyến khích sinh viên chủ động tìm hiểu, trao đổi và vận dụng những điều đã học vào thực tiễn. Sự tận tâm, trách nhiệm của giảng viên cùng với thái độ học tập nghiêm túc, cầu thị của sinh viên sẽ góp phần xây dựng mối quan hệ thầy – trò ngày càng gắn bó, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau”.

Từ góc nhìn ấy, việc gìn giữ truyền thống “tôn sư trọng đạo” có thể được thể hiện qua những hành động cụ thể trong hoạt động dạy và học. Với giảng viên, đó là tinh thần trách nhiệm, sự tận tâm và ý thức không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn. Với sinh viên, đó là thái độ học tập nghiêm túc, chủ động tiếp thu tri thức, biết lắng nghe và có trách nhiệm với quan điểm của mình.

Cùng với sự cởi mở trong trao đổi, việc duy trì những chuẩn mực ứng xử trong môi trường giáo dục có ý nghĩa quan trọng. Sự thân thiện cần gắn với tinh thần trách nhiệm; việc bày tỏ chính kiến cần dựa trên thái độ tôn trọng và những lập luận có căn cứ. Trong bối cảnh giao tiếp trên các nền tảng số ngày càng phổ biến, sự thận trọng trong phát ngôn, tôn trọng khác biệt và trách nhiệm đối với thông tin được chia sẻ cũng góp phần xây dựng môi trường giáo dục văn minh, lành mạnh.

Hướng tới Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, những bó hoa, lời chúc và sự tri ân luôn mang ý nghĩa đẹp đẽ. Nhưng có lẽ, món quà bền lâu mà học trò dành tặng thầy cô còn được thể hiện qua thái độ học tập nghiêm túc, tinh thần tự học và sự trưởng thành trong nhận thức, nhân cách.

Với người thầy, niềm vui nghề nghiệp còn đến từ việc chứng kiến học trò ngày càng tự tin, biết đặt câu hỏi, chủ động tìm kiếm tri thức và từng bước khẳng định năng lực của bản thân. Sự trưởng thành ấy cũng là một cách tiếp nối những điều tốt đẹp mà thầy cô đã vun đắp. Khi học trò biết phản biện trên tinh thần cầu thị và kính trọng, mối quan hệ thầy – trò có thêm cơ hội được bồi đắp bằng sự thấu hiểu, tin cậy và đồng hành. Bởi giữ gìn truyền thống “tôn sư trọng đạo” không chỉ là biết ơn những điều thầy cô đã trao truyền, mà còn là biết tiếp nối, phát huy những giá trị ấy bằng tri thức, nhân cách và trách nhiệm của chính mình.

Hoàng Lam

 

Tin nổi bật

Thông tin tuyển sinh

TIN LIÊN QUAN